Rychlebskie Ścieżki – pierwsza wyprawa MTB do Czech

Rychlebskie Ścieżki (Rychlebské stezky) w Černej Vodzie to jedno z pierwszych i wciąż najbardziej kultowych trail center w Czechach, położone tuż za polską granicą, w Górach Rychlebskich na zapleczu Jesioników. Dla MTB-owca ze Śląska to najbliższa zagranica z prawdziwego zdarzenia. Byłem tam w zeszłym sezonie dwa razy i rozpisuję wszystko, czego sam szukałem przed pierwszym wyjazdem.

Co to za miejsce i dlaczego jest inne

Rychlebskie Ścieżki nie powstały jako komercyjny bike park przy wyciągu. To projekt oddolny, budowany latami przez lokalną ekipę wokół wsi Černá Voda, finansowany m.in. ze zbiórek społecznościowych: jedna z kampanii na czeskim Hithit zebrała ponad 1,2 mln koron przy celu 400 tysięcy, co dobrze pokazuje, jaką społeczność ma to miejsce. Nie ma wyciągu. Na górę wjeżdżasz pedałując, w dół zjeżdżasz trasami budowanymi z myślą o MTB. Centrum operacji to baza w Černej Vodzie z wypożyczalnią, szkołą jazdy i zapleczem gastronomicznym w sezonie.

Druga rzecz, która odróżnia Rychleby od typowych flow parków: kamień. Sporo tras poprowadzono ręcznie układanymi, kamiennymi sekcjami w starych, granitowych stokach. To jazda techniczna w starym stylu, wymagająca patrzenia daleko i pracy ciałem, a nie tylko trzymania się bandy. Pierwszy kontakt z taką sekcją bywa otrzeźwiający nawet dla ludzi z dużym stażem parkowym, bo kamień nie prowadzi roweru za rączkę: sam wybierasz linię i sam ponosisz konsekwencje wyboru. Dokładnie za to się to miejsce kocha, zwykle od drugiego przejazdu.

Trasy: od Superflow po kamienne klasyki

Najsłynniejsza trasa to Superflow, podzielony na numerowane sekcje. Według czeskich opisów całość ma około 18 km, z czego większość to zjazd, ale tę liczbę traktuj orientacyjnie, bo sieć jest żywa i co sezon coś się zmienia. Superflow to flow trail z prawdziwego zdarzenia: bandy, muldy, rytm. Da się go jechać zachowawczo jako niebieską bajkę albo agresywnie, wtedy robi się z tego pełnoprawny trening. Po dwóch przejazdach zaczynasz czytać rytm band i przestajesz hamować tam, gdzie hamują wszyscy debiutanci, i to jest moment, w którym ta trasa pokazuje, po co ją zbudowano.

Drugi filar to trasy techniczne i łącznikowe o nazwach, które z czasem zaczniesz rozpoznawać: Hupcuk, Sokolík, Velryba czy Obelix, plus okrążenia w terenie jak Vidnavský okruh. Do tego dochodzi luźniejszy Trail podél Černého potoka, około 9 km wzdłuż potoku, dobry na rozjeżdżenie albo dzień drugi na zmęczonych nogach. Łączną długość sieci różne źródła podają od 40 do ponad 70 km, sam traktuję te liczby jak wersje changeloga: ważne, że jest tego dużo i przybywa, dokładna suma zmienia się szybciej niż opisy w internecie.

Jak zaplanować pierwszy dzień

Mój sprawdzony schemat na pierwszy raz:

• Start z bazy w Černej Vodzie. Parking, mapa tras na tablicy, ostatnia kawa. Tu ustalasz plan, nie w lesie.
• Pierwsza runda: Superflow od dołu do góry i z powrotem. Podjazd jest rozłożony i przeżywalny, zjazd uczy rytmu tego miejsca.
• Druga runda: coś kamiennego. Po rozpoznaniu terenu wybierz jedną z technicznych tras. Pierwszego dnia jedna wystarczy, kamień zjada koncentrację szybciej niż przewyższenie.
• Finisz: potokowy trail na wyciszenie i powrót do bazy na jedzenie.

Realnie wychodzi z tego 30-40 km i ładnych parę godzin jazdy. Drugiego dnia powtarzasz to, co weszło najlepiej, zamiast zaliczać wszystko na siłę.

Dojazd i logistyka z Polski

Z Bielska-Białej jedzie się przez Cieszyn i Jesionik albo od północy przez ziemię kłodzką i Paczków, u mnie wychodzi w okolicach 2,5-3 godzin zależnie od trasy i sezonu. Ze Śląska i Dolnego Śląska to normalny wypad weekendowy, a z Wrocławia wręcz jednodniowy. Granicę przekraczasz bez zatrzymania, dowód osobisty wystarcza, ale dwie rzeczy ogarnij przed wyjazdem: kartę EKUZ (wniosek składa się bezpłatnie w NFZ, a przy sportach naszego typu to nie formalność, tylko realne zabezpieczenie) oraz czeską winietę, jeżeli trasa dojazdu wpada na odcinki autostradowe, co przy niektórych wariantach nawigacji potrafi zaskoczyć. Płatności: euro nie ma, są korony, ale kartą zapłacisz w bazie bez problemu. Zasady wsparcia projektu, parkingu i aktualne otwarcie tras sprawdź przed wyjazdem na rychlebskestezky.cz, bo to projekt społeczny i reguły bywają aktualizowane.

Nocleg: baza noclegowa w samej Černej Vodzie i okolicy istnieje, ale jest kameralna. Oficjalna strona prowadzi sekcję z miejscami, gdzie zjesz i przenocujesz, w sezonie rezerwuj wcześniej, bo czeskie weekendy potrafią zapełnić wieś do zera.

Sezon: kiedy Rychleby grają najlepiej

Pełny sezon trwa orientacyjnie od wiosny do jesieni, z zastrzeżeniem, że o otwarciu tras decyduje ekipa miejsca i warunki, nie kalendarz. Moje obserwacje z dwóch wizyt i rozmów na miejscu: czerwiec daje długie dni i zieleń, ale też największy ruch czeskich grup; wrzesień to sucho, pusto i kamień pracujący najlepiej w roku. Po dłuższych deszczach granit wysycha szybciej niż beskidzka glina, jednak techniczne sekcje w cieniu potrafią trzymać wilgoć dniami. Jadąc z daleka, sprawdź przed wyjazdem komunikaty na oficjalnej stronie i profilach miejsca: zamknięcia tras z powodu prac leśnych albo budowy nowych odcinków zdarzają się i lepiej wiedzieć o nich przed trzygodzinną jazdą autem, nie po niej.

Kawa, jedzenie i życie po jeździe

Baza w Černej Vodzie w sezonie karmi i poi, a czeskie podejście do gastronomii sprawdza się po jeździe znakomicie: porcje są uczciwe, ceny niższe niż w polskich górach, a kofola po czterdziestu kilometrach w terenie smakuje lepiej, niż wynikałoby z jej składu. Po szersze opcje trzeba podjechać do okolicznych miejscowości, Jesionik i Javorník mają pełne zaplecze. Wieczorem wieś milknie i to też jest część doświadczenia: Rychleby to nie kurort, tylko miejsce, w którym po zmroku słychać las. Jak dla mnie zaleta, ale jadąc z ekipą nastawioną na życie nocne, uprzedź ich uczciwie, bo jedyną dyskoteką będzie czołówka na tarasie.

Sprzęt: co się sprawdza na kamieniu

Rychleby to teren, na którym mój Canyon Spectral (150 mm z przodu) czuje się jak u siebie. Hardtail też da radę, znam ludzi, którzy jeżdżą tam na sztywnych tyłach od lat, ale na kamiennych sekcjach zapłacisz za to rękami. Trzy rzeczy, które bym sprawdził przed wyjazdem:

• Opony i wkładki. Ostry granit szybko rozprawia się z cienkimi bokami. Co najmniej EXO+ albo porównywalna karkasa, ciśnienie raczej w górę niż w dół.
• Klocki hamulcowe. Zjazdy są długie jak na nasze warunki. Zapasowy komplet w aucie to standard.
• Geometria zapasu. Nic nie tuninguj na siłę, ale dokręć, co trzeba: kamienne sekcje znajdą każdy luz w sterach szybciej niż serwisant.

Dzień drugi i wariant weekendowy

Jednodniowy wypad do Rychlebów ma sens tylko z bliska. Z dalszych rejonów Polski planuj weekend i wtedy dzień drugi układam odwrotnie do pierwszego: zaczynam od technicznej trasy na świeżych rękach, bo to one są wąskim gardłem na kamieniu, a kończę Superflow, który wybacza zmęczenie. Między rundami przerwa w bazie na jedzenie, nie baton na stojąco: różnica w jakości drugiej połowy dnia jest mierzalna. Jeżeli pogoda się załamie, plan awaryjny to potokowy trail rano i wcześniejszy wyjazd w stronę domu przez ziemię kłodzką, gdzie po polskiej stronie da się jeszcze urwać krótką pętlę na trasach Glacensis i wyjazd nie jest stracony.

Wariant ambitny, który chodzi mi po głowie na ten sezon: spiąć Rychleby i kłodzkie singletracki w jeden trzydniowy objazd Sudetów Wschodnich z bazą przestawną. Odległości są na tyle małe, że auto przejeżdża między rejonami w godzinę z groszami, a charakter jazdy zmienia się na tyle, że trzeci dzień nie smakuje odgrzewanym drugim.

Poziomy trudności: z kim tam jechać

Rychleby mają opinię miejsca dla twardzieli i jest ona w połowie zasłużona. Kamienne klasyki faktycznie wymagają techniki i pewności na luźnym podłożu, początkujący na nich nie odpocznie. Ale Superflow i trasa wzdłuż potoka są przejezdne dla każdego, kto opanował podstawy jazdy w terenie i ma sprawne hamulce. Zabierałem tam osobę po dwóch sezonach spokojnego jeżdżenia po beskidzkich szutrach: na flow bawiła się świetnie, na kamienie nawet nie próbowaliśmy wchodzić i to była dobra decyzja. Wniosek praktyczny: skład mieszany poziomowo działa, pod warunkiem że nikt nikomu nie udowadnia niczego na trasach z górnej półki. Bike szkoła działająca przy bazie to zresztą sensowna opcja na pierwszy kontakt z kamieniem, profesjonalna korekta techniki skraca drogę bardziej niż kolejne zjazdy na pamięć.

Rychleby na tle polskich trail center

Porównanie, o które pyta każdy, komu o Rychlebach opowiadam. Polskie sieci budowanych tras, z Glacensis i bielskimi Enduro Trails na czele, dogoniły Czechów w jakości flow: bandy, profilowanie i utrzymanie nie mają się czego wstydzić. Różnica zostaje w dwóch obszarach. Pierwszy to kamienna robota ręczna: sekcje układane z granitu na Rychlebach to rzemiosło, którego w Polsce na taką skalę po prostu nie ma. Drugi to spójność miejsca: jedna baza, jedna społeczność, jedno piwo bezalkoholowe po jeździe w tym samym ogródku, w którym siedzi ekipa budująca trasy. To rzadki układ i on robi z wyjazdu coś więcej niż zaliczenie kilometrów. Niby jadę tam dla tras, a wracam dla całości.

Najczęstsze błędy

• Traktowanie Rychlebów jak bike parku z wyciągiem. Tu się pedałuje. Plan na osiem zjazdów dziennie zweryfikują twoje nogi, realnie zrobisz trzy, cztery rundy.
• Wjazd na techniczne trasy na zimno. Kamienne sekcje wymagają rozgrzanej głowy. Najpierw flow, potem technika.
• Brak gotówki na wsparcie projektu. To miejsce żyje z ludzi, którzy zostawiają tam pieniądze. Kawa, jedzenie, wpłata na utrzymanie tras: tak to działa, niech działa dalej.
• Ignorowanie pogody. Mokry granit to inna dyscyplina sportu. Po deszczu wybierz potokowy trail i flow, kamienne klasyki zostaw na sucho.

Jeżeli Rychleby ci się spodobają, naturalnym kolejnym krokiem jest Singletrack Glacensis po obu stronach granicy na ziemi kłodzkiej, a jak wolisz format z wyciągiem, opisuję też Špičák, czyli czeski bike park z krwi i kości. Na tle asfaltowej pętli wokół Tatr Rychleby to drugi koniec spektrum: mało kilometrów, dużo jazdy.