W tym artykule (8)
Najpierw prostowanie faktów, bo tytułowe 180 km bywa mylące. Klasyczny zielony szlak rowerowy Wokół Wigier im. Antoniego Patli to pętla o długości około 46-50 km zależnie od wariantu; licząc spod siedziby Wigierskiego Parku Narodowego w Krzywem, wychodzi blisko 57. Moja weekendowa wersja spuchła do mniej więcej 180 km, bo do pętli dołożyłem dukty Puszczy Augustowskiej i fragmenty Green Velo. Relacja z początku czerwca, z licznikiem i komarami w rolach drugoplanowych.
Logistyka i plan
Z Bielska na Suwalszczyznę jest kawał Polski, więc dojazd zrobiliśmy autem w piątek, baza: Stary Folwark nad północnym brzegiem jeziora. Plan zakładał dwa dni jazdy w formule lekkiego bikepackingu: sobota wschodnim brzegiem z pętlą w głąb Puszczy Augustowskiej, nocleg po południowej stronie jeziora, niedziela zachodnim brzegiem z odbiciem na Green Velo. Pól namiotowych i agroturystyk jest wokół jeziora kilka; miejsce rezerwowałem dzień wcześniej telefonicznie i w czerwcu nie było z tym problemu, w pełni sezonu bywa różnie.
Sprzętowo: Spectral z kompletem toreb, którego szczegółowy raport opisałem w recenzji setu Restrap po 2000 km. Wersja lekka, bez kuchenki, ze śpiworem i tarpem na wypadek, gdyby agroturystyka okazała się fikcją. Nie okazała się.
Czasowo: z południa Polski to 6-7 godzin auta w jedną stronę, więc wyjazd ma sens dopiero przy pełnych dwóch dniach jazdy albo dłuższym pobycie. Pociąg do Suwałk z przesiadkami istnieje jako opcja, ale z rowerem i torbami go nie testowałem, więc nie będę udawał, że wiem, jak działa w praktyce. Plan B na pogodę był prosty: w razie załamania tniemy pętlę puszczańską i zostaje sama obwodnica jeziora, z której wszędzie jest blisko do bazy.
Dzień 1: wschodnim brzegiem i w puszczę (ok. 95 km)
Ze Starego Folwarku ruszyliśmy zgodnie z przebiegiem zielonego szlaku: najpierw klasztor w Wigrach, czyli pokamedulski zespół na półwyspie, który wygląda, jakby ktoś wyrenderował go pod tapetę na pulpit. Dalej Rosochaty Róg, plaża w Czerwonym Krzyżu i wieża widokowa w Kruszniku; z niej najlepsza panorama jeziora na całej pętli, wliczając darmowy przegląd tego, co czeka następnego dnia po drugiej stronie wody.
Nawierzchniowo pierwsza część dnia to mieszanka: asfaltowe łączniki między wsiami, odcinki szutru i leśne drogi gruntowe, oznakowane na zielono na tyle przyzwoicie, że ślad GPS służył głównie do liczenia kilometrów. Tempo z bagażem: spokojne 17-18 km/h na twardym, wyraźnie mniej na piachu.
Za Krusznikiem odbiliśmy ze szlaku na południowy wschód, w leśne dukty Puszczy Augustowskiej, i tu zaczęła się robota dla MTB: długie proste piaszczystych dróg, gdzie szeroka opona płynie, a wąska kopie rowy. Pętla po puszczy wyszła na około 40 km prawie bez asfaltu, z przerwą na sklep w jednej z większych wsi. Wieczorem dotarliśmy do Bryzgla na nocleg; licznik pokazał 96 km i była to najprzyjemniejsza setka, jaką jechałem od dawna. Wieczorem klasyka biwakowej arytmetyki: prysznic, makaron większy niż głód i analiza śladu z wnioskiem, że setka po Suwalszczyźnie kosztuje mniej więcej tyle sił, co 70 km po Beskidach.
Dzień 2: zachodnim brzegiem z odbiciem na Green Velo (ok. 85 km)
Z Bryzgla przez Płociczno-Tartak, gdzie stacjonuje wigierska kolejka wąskotorowa, do Gawrych Rudy z jeziorkami Suchary po drodze. Stamtąd zrobiliśmy odbicie fragmentem Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo w stronę Suwałk i z powrotem, głównie po to, żeby dobić kilometraż i zobaczyć dolinę Czarnej Hańczy z innej strony. Finał pętli to Cimochowizna i kładki nad rozlewiskami Czarnej Hańczy tuż przed Starym Folwarkiem: odcinek krótki, ale fotogeniczny jak mało co w Polsce; kładki są wąskie i pełne pieszych, więc rower i tak prowadzisz. Niedzielny licznik: 84 km.
Dwie notatki organizacyjne z tego dnia. Wigierska kolejka wąskotorowa kursuje sezonowo, rozkład sprawdź na miejscu; my trafiliśmy na postój składu i sesję zdjęciową gratis. Odcinek Green Velo zaskoczył jakością: równy szuter i asfalt przez lasy plus infrastruktura miejsc postojowych, która zawstydza niejeden południowy szlak.
Nawierzchnie i rower
Sama pętla wokół jeziora to mieszanka szutrów, leśnych dróg i asfaltowych łączników między wsiami; spokojnie przejedzie ją gravel, a w suchym tygodniu nawet trekking. Sytuacja zmienia się po odbiciu w Puszczę Augustowską: piach robi się głęboki i tu MTB z oponą 2,4 cala po prostu jedzie tam, gdzie 40-milimetrowy gravel zaczyna chodzić bokami. Z całego weekendu nie zszedłem z roweru ani razu z powodu nawierzchni. Mapa obiecuje teren płaski, ale suma małych rolek dała po dwóch dniach około 900 m przewyższenia według GPS-u, więc zupełnie za darmo nie jest.
Po deszczu sytuacja się odwraca: piach twardnieje i jedzie się szybciej, za to gliniaste fragmenty dróg gruntowych robią się mydłem. Planując termin, celowałbym w tydzień po opadach, nie w ich trakcie.
Zasady w parku narodowym
Wigierski Park Narodowy to nie las gospodarczy: rowerem poruszasz się wyłącznie po wyznaczonych szlakach i drogach publicznych, bez skrótów ścieżkami pieszymi czy edukacyjnymi. Obowiązują opłaty za udostępnianie szlaków; aktualne stawki i zasady sprawdź przed wyjazdem na stronie parku, bo zmieniają się częściej niż przebieg szlaków. Biwakowanie tylko w miejscach do tego wyznaczonych, co zresztą przy dostępności pól namiotowych nad jeziorem nie jest żadnym wyrzeczeniem.
Z perspektywy MTB-owca przyzwyczajonego do beskidzkiej swobody to wymaga przestawienia głowy: tu nie ma „skoczę tym singlem w dół, bo wygląda fajnie”. W zamian dostajesz teren, w którym oznakowany szlak naprawdę prowadzi tam, gdzie obiecuje, i krajobraz, dla którego ten układ szanuję bez dyskusji. Park to także ostoja zwierząt: o świcie na drodze przy Czarnej Hańczy wyhamowałem przed rodziną dzików, a lokalni twierdzą, że łoś na szlaku to żadna sensacja.
Sprzęt, który się sprawdził (i co bym zostawił w domu)
Zestaw był lekki: śpiwór, tarp, zmiana ubrań, narzędzia, powerbank. Najlepsza decyzja: filtr do wody, który przy upale zdjął presję szukania sklepów na odcinku puszczańskim. Druga dobra: repelent w mocnym stężeniu, aplikowany rytualnie co kilka godzin. Niewykorzystane: kuchenka, której nie zabrałem i ani razu nie zatęskniłem, bo Suwalszczyzna w sezonie karmi przyzwoicie, oraz druga zapasowa dętka; jedna plus zestaw naprawczy wystarczą przy oponach tubeless. Opony: zostałem przy terenowym zestawie i na piachu błogosławiłem tę decyzję, choć na asfaltowych łącznikach szurały jak pociąg towarowy.
Ile to kosztowało
Rozbicie z grubsza, bo paragonów nie kolekcjonuję: paliwo na dojazd to przy starcie z południa Polski największa pozycja, nocleg na polu namiotowym przy agroturystyce kosztował kilkadziesiąt złotych od osoby, a jedzenie ze sklepów plus jedna smażalnia ryb domknęły się w stówce na głowę za weekend. Opłaty za udostępnianie szlaków parku to kwoty symboliczne; aktualny cennik na stronie WPN. Jak na dwa dni jazdy w terenie tej klasy: tanio, drożeje dopiero dojazd.
Najczęstsze błędy na tej trasie
- Za mało wody na odcinek puszczański: sklepy są w większych wsiach, ale godziny otwarcia bywają wiejskie, a niedziela to loteria.
- Brak gotówki: część agroturystyk i sklepów terminala nie widziała.
- Planowanie tempa po mapie: piaszczysty dukt liczy się czasowo jak półtora kilometra asfaltu.
- Brak repelentu w czerwcu: komary nad Czarną Hańczą traktują DEET poniżej 30% jako przystawkę.
- Pomijanie wieży w Kruszniku, bo „jeszcze kawałek dziś trzeba zrobić”: największy widokowy błąd tej pętli.
- Sztywny plan godzinowy: ta trasa ma za dużo miejsc, przy których chce się stać i patrzeć, żeby jechać ją na czas.
Czy wrócę? Tak, najchętniej jesienią, w wariancie z dodatkową nocą i głębszym wejściem w puszczę. A jeśli to ma być twoja pierwsza wyprawa z torbami, ten teren wybacza naprawdę dużo; jak się spakować i przygotować rower, opisałem w kompletnym starcie w bikepacking na MTB.
